Przebieg wojny w Afganistanie kluczem do zrozumienia obecnej geopolityki

Radziecka inwazja na Afganistan skłoniła USA do opracowania nowej strategii obrony swoich interesów na Bliskim Wschodzie. Jimmy Carter ogłosił tę strategię w swoim orędziu z 23 stycznia 1980 roku. Doktryna Cartera zakłada że „jakakolwiek próba przejęcia kontroli w rejonie Zatoki Perskiej będzie naruszeniem interesów bezpieczeństwa USA i będzie odpierana wszelkimi siłami”. Doprowadziło to do zwiększenia militarnej obecności wojsk USA w rejonie Zatoki Perskiej oraz Oceanu Indyjskiego oraz utworzeniem sił szybkiego reagowania.

Handel prowadzony ze Związkiem Radzieckim w celu zmniejszenia napięć został zakończony. Przede wszystkim handel żywnością oraz zbożem. Prezydent Carter także wezwał do bojkotu letnich Igrzysk Olimpijskich w Moskiwe, które odbyły się w 1980 roku, przez państwa zachodnie. Ponad 50 reprezentacji krajowych nie pojechało na te Igrzyska. Związek Radziecki poniósł ogromne straty finansowe wynikające z modernizacji oraz rozbudowy infrastruktury.

Doktryna Cartera jest rozwinięciem dokrtyny Eisenhowera z 1957 roku. Interwencja zbrojna w Afganistanie była postrzegana przez Stany Zjednoczone jako możliwe pierwsze posunięcie w kierunku zajęcia surowców energetycznych. Podejrzenia te były słuszne ponieważ w 1979 roku w Iranie został obalony reżim proamerykańskiego Mohammada Rezhy Pahlawiego a stosunek społeczeństwa do zamorskiego przyjaciela wśród społeczeństwa był diametralnie inny niż Pahlawiego (artykuł Iranie). Oznaczało to utratę kluczowego sojusznika w regionie.

Z tą Doktryną wiązała się także wsparcie militarne dla Arabii Saudyjskiej, Egiptu oraz Izraela.

OPERACJA CYCLONE

Jest to kryptonim programu stworzonego przez CIA, który wspierał afgańskich mudżahedninów w walce z wojskami sowieckimi w Afganistanie. Odpowiedzialny za ten program był oficer CIA Michael G. Vickers. Była to jedna z najbardziej kosztownych a zarazem najdłuższą operacją. Program rozpoczynał z niewielkim kilkumilionowym budżetem aby w 1987 roku osiągnąć 630 milionów dolarów amerykańskich na rok. Jest to zasługa przede wszystkim teksańskiego kongresmena Charliego Wilsona.

Zacznijmy jednak od początku. Kto był pomysłodawcą tej operacji? Był nim doradca ds. Bezpieczeństwa Zbigniew Brzeziński. Proponował Carterowi by amerykanie pomagali mudżahedinom, co wplątałoby ZSRR w kosztowny konflikt. Pośrednikiem w finansowaniu oraz dostarczaniu broni miało odbywać się za pomocą pakistańskiego wywiadu ISI oraz brytyjskiego MI6. Przewidywano także szkolenie mudżahedniów na terenie Pakistanu przez oficerów CIA.

Brzeziński chciał wykorzystać nastroje fundamentalistów islamskich, którzy byli przeciwni wprowadzonym reformom (o których jest mowa tutaj). Pod pretekstem „świętej wojny” chciał zachęcić społeczeństwo muzułmańskie do walki z Afgańskim rządem oraz Sowietami.

W 1980 roku urząd prezydencki objął Ronald Reagan, który kontynuował politykę poprzednika a nawet rozszerzając jego doktrynę towrząc własną. Doktryna Reagana. Była skupiona na walce z komunizmem (więcej o Doktrynie Reagana znajdziecie Państwo tutaj).

FINANSOWANIE I PRZEBIEG OPERACJI CYCLONE

Afganistan otrzymał dwa pakiety pomocy gospodarczej oraz wojskowej od USA. Pierwszy pakiet wynosił 3,2 miliarda dolarów zaś drugi 1,2 miliarda dolarów. Również Stany Zjednoczone sprzedały Afganistanowi 40 samolotów typu F-16.

Lobbingu ze strony amerykańskich polityków i urzędników takich jak Charles Wilson, Fred Ikle oraz Wilian Casey spowodował wzrost finansowania konfliktu przez USA.

Początkowo to sowieci przejeli inicjatywę w konflikcie. Po udanej operacji „Sztorm 333” przeprowadzonego przez Specnaz obsadzili na czele państwa Babraka Karmala. Sowieci weszli do kraju cięzkim sprzętem, który początkowo siał postrach u radykalnych islamistów. W szczególności śmigłowec szturmowy Mi-24.

Prowadzące na terenie Pakistanu tajne szkolenia CIA wyposażała rebeliantów w nowoczesną broń amerykańskiej produkcji rozpoczeły się w 1985 roku po podpisaniu Dyrektywy 166 w marcu 1985 roku. Amerykanie „przejeli” dowództwo, wskazując rebeliantą jak, kiedy i gdzie zaatakować ważne przyczółki zajęte przez sowietów. Coraz śmielej działająca agencja wywiadowcza zaczeła niepokoić Waszyngton ponieważ operacja „zza kulis” mogła przerodzić się w otwarty konflikt z ZSRR. Z tego powodu administracja Reagana zablokowała transfer zdjęć satelitarnych do Pakistanu wskazujące potencjalne cele.

Trzeba przyznać w ogromnej mierze program opierał się na pakistańskich służbach wojskowych (ISI), który jak już wiemy przerzucał broń, finanse oraz wraz z CIA szkolił mudżahedinów. Razem obie służby wyszkoliły ponad 100,000 powstańców w ciągu trwania konfliktu. Również z innych państw islamskich zgłaszali się bojownicy dobrowolnie oddając się na szkolenia.

Dzięki tej współpracy oraz pojawieniu się przenośnych wyrzutni rakiet typu Stinger w rękach mudżahedinów od 1985 roku strącono 235 samolotów oraz śmigłowców. Pamiętajmy także że także afgańskie stronnictwa polityczno-militarne połączyły w 1985 roku siły tworząc tzw. Sojusz siedmiu.

ZAKOŃCZENIE KONFLIKTU

Zmagający się z problemami gospodarczymi Związek Radziecki postanowił stopniowo zmniejszać zaangażowanie swojego kraju w konflikt w Afganistanie począwszy od roku 1985.

14 kwietnia 1988 roku w Genewie USA, Afganistan, Pakistan oraz ZSRR podpisały porozumienie w sprawie stabilizacji sytuacji w Afganistanie zgodnie z którym 15 maja 1988 roku Moskwa zaczeła wycofywać swoje wojska. Oficjalnie zakończono tę procedurę 15 lutego 1989 roku. Co ciekawe gdy wszystkie wycofujące się oddziały Związku Radzieckiego wracały do swojego kraju żadnen z oddziałów nie oddał strzału do swoich dawnych wrogów oraz tak samo wyglądało to ze strony mudżahedinów.

Ten kosztowny konflikt mocno nadszarpnął gospodarkę radziecką a także finanse a przede wszystkim nastroje wśród społeczeństwa. Konflikt zabrał życie około 1,5 miliona ludności cywilnej Afgańczyków oraz około 120 tysięcy żołnierzy sowieckich, około 45 tysięcy Afgańskich żołnierzy oraz ponad 230 tysięcy mudżahedinów.

Był to jednocześnie ogromny sukces wywiadu amerykańskiego oraz fatalne rozwiązanie na budowę swojej strefy wpływów w Afganistanie. Z końcem wojny także wycofali znaczną część wojsk koalicyjnych oraz dalej nie finansowano rozwoju gospodarczego Afganistanu zacieślając współpracę gospodarczą uzależniając Afganistan od gospodarki amerykańskiej.

Jakie były następstwa tego konfliktu? Czym skutkowało finansowanie USA tej wojny? Jakie ma przełożenie ten konflikt na obecną sytuację w Syrii oraz na Bliskim Wschodzie oraz moją opinie poznacie Państwo niebawem.

Kolejny artykuł: Następstwa wojny w Afganistanie. Powstanie dzisiejszych stron konfliktu w Syrii

Historyczny ambasador

Wspieraj blog na: